శివ తాండవ స్తోత్రం
शिव तांडव स्तोत्रम्
శివ తాండవ స్తోత్రం పరమశివుని ఉగ్ర తాండవ నృత్యాన్ని వర్ణించే సంస్కృత స్తోత్రం. సంప్రదాయంగా దీన్ని లంకాధిపతి రావణుడు రచించాడని చెబుతారు. ఇందులో 15 శ్లోకాలు, ఆ తర్వాత 2 ఫలశ్రుతి శ్లోకాలు ఉన్నాయి. దీని వేగవంతమైన ఛందస్సు శివుని ఢమరుక నాదాన్ని తలపిస్తుంది. సోమవారాల్లో, ప్రదోష కాలంలో దీని పారాయణం విశేష ఫలప్రదమని సంప్రదాయం.
- 17 శ్లోకాలు
- 7 నిమి
- లంకాధిపతి రావణుడు రచించినదిగా ప్రసిద్ధి
- శుభదినం: సోమవారం
జటాటవీగలజ్జలప్రవాహపావితస్థలేJatatavigalajjala Pravahapavitasthale
గలేఽవలంబ్య లంబితాం భుజంగతుంగమాలికామ్ ।Gale'valambya Lambitam Bhujangatunga Malikam
డమడ్డమడ్డమడ్డమన్నినాదవడ్డమర్వయంDamad Damad Damad Daman Ninadavad Damarvayam
చకార చండతాండవం తనోతు నః శివః శివమ్ ॥Chakara Chanda Tandavam Tanotu Nah Shivah Shivam
జటాజూటమనే అడవి నుంచి జాలువారే గంగాప్రవాహంతో పవిత్రమైన కంఠంపై పొడవైన సర్పమాల వేలాడుతుండగా, ఢమరుకం "డమడ్ డమడ్ డమడ్" అని మోగుతుండగా, శివుడు ఉగ్ర తాండవం చేశాడు. ఆ శివుడు మనందరికీ శుభాన్ని విస్తరింపజేయుగాక.
- జటాటవీజటాజూటమనే అడవి
- గలజ్జలప్రవాహజారే జలప్రవాహం (గంగ)
- పావితస్థలేపవిత్రమైన ప్రదేశంలో
- గలేకంఠంలో
- అవలంబ్యవేలాడదీసి
- లంబితాం భుజంగతుంగమాలికామ్పొడవైన గొప్ప సర్పమాల
- డమడ్డమడ్డమడ్డమన్నినాదవత్డమడ్ డమడ్ అని మోగే
- డమర్వయమ్ఈ ఢమరుకం
- చకార చండతాండవంఉగ్ర తాండవం చేశాడు
- తనోతు నఃమాకు విస్తరింపజేయుగాక
- శివః శివమ్శివుడు, శుభం
జటాకటాహసంభ్రమభ్రమన్నిలింపనిర్ఝరీ-Jatakatahasambhrama Bhramannilimpanirjhari
విలోలవీచివల్లరీవిరాజమానమూర్ధని ।Vilolavichivallari Virajamanamurdhani
ధగద్ధగద్ధగజ్జ్వలల్లలాటపట్టపావకేDhagad Dhagad Dhagajjvalal Lalata Patta Pavake
కిశోరచంద్రశేఖరే రతిః ప్రతిక్షణం మమ ॥Kishora Chandrashekhare Ratih Pratikshanam Mama
జటలనే గంగాళంలో సుడులు తిరిగే దేవగంగ చంచలమైన అలలు శిరస్సుపై మెరుస్తుండగా, నుదుటిపై అగ్ని "ధగధగ" మండుతుండగా, బాలచంద్రుణ్ణి శిరోభూషణంగా ధరించిన ఆ శివునిపై ప్రతిక్షణం నా అనురాగం పెరుగుతూ ఉండుగాక.
- జటాకటాహజటలనే గంగాళం
- సంభ్రమభ్రమత్వేగంగా సుడులు తిరిగే
- నిలింపనిర్ఝరీదేవనది గంగ
- విలోలవీచివల్లరీచంచలమైన అలల వరుసలు
- విరాజమానమూర్ధనిశిరస్సుపై ప్రకాశిస్తుండగా
- ధగద్ధగద్ధగజ్జ్వలత్ధగధగ మండే
- లలాటపట్టపావకేనుదుటిపై అగ్ని గలవాడు
- కిశోరచంద్రశేఖరేబాలచంద్రుణ్ణి ధరించినవాడిపై
- రతిః ప్రతిక్షణం మమప్రతిక్షణం నా అనురాగం
ధరాధరేంద్రనందినీవిలాసబంధుబంధుర-Dharadharendra Nandini Vilasa Bandhu Bandhura
స్ఫురద్దిగంతసంతతిప్రమోదమానమానసే ।Sphurad Diganta Santati Pramodamana Manase
కృపాకటాక్షధోరణీనిరుద్ధదుర్ధరాపదిKripa Kataksha Dhorani Niruddha Durdharapadi
క్వచిద్దిగంబరే మనో వినోదమేతు వస్తుని ॥Kvachid Digambare Mano Vinodam Etu Vastuni
పర్వతరాజ పుత్రి పార్వతీదేవి విలాసాలతో మురిసిపోయేవాడు, దిగంతాల వరకు వెలిగే సృష్టినంతటినీ చూసి ఆనందించే మనసు గలవాడు, తన కృపాకటాక్ష ప్రవాహంతో దుర్భరమైన ఆపదలను కూడా ఆపేవాడు, దిగంబరుడైన ఆ పరమ వస్తువులో నా మనసు ఆనందం పొందుగాక.
- ధరాధరేంద్రనందినీపర్వతరాజ పుత్రి పార్వతి
- విలాసబంధుబంధురఆమె విలాసాలతో మురిసే
- స్ఫురద్దిగంతసంతతిదిగంతాల వరకు వెలిగే సృష్టి
- ప్రమోదమానమానసేఆనందించే మనసు గలవాడు
- కృపాకటాక్షధోరణీకృపాకటాక్ష ప్రవాహం
- నిరుద్ధదుర్ధరాపదిభరించలేని ఆపదలను ఆపే
- క్వచిత్ఎప్పుడైనా
- దిగంబరేదిగంబరునిలో
- మనో వినోదమ్ ఏతునా మనసు ఆనందించుగాక
- వస్తునిఆ పరమ వస్తువులో
జటాభుజంగపింగలస్ఫురత్ఫణామణిప్రభా-Jata Bhujanga Pingala Sphurat Phana Mani Prabha
కదంబకుంకుమద్రవప్రలిప్తదిగ్వధూముఖే ।Kadamba Kunkuma Drava Pralipta Digvadhu Mukhe
మదాంధసింధురస్ఫురత్త్వగుత్తరీయమేదురేMadandha Sindhura Sphurat Tvag Uttariya Medure
మనో వినోదమద్భుతం బిభర్తు భూతభర్తరి ॥Mano Vinodam Adbhutam Bibhartu Bhutabhartari
జటలలోని సర్పాల పడగలపై మెరిసే మణుల ఎర్రని కాంతి దిక్కులనే వధువుల ముఖాలకు కుంకుమ పూసినట్లు ఉంది; మదించిన ఏనుగు మెరిసే చర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించాడు. సర్వభూతాలను పోషించే ఆ భూతనాథునిలో నా మనసు అద్భుతమైన ఆనందం పొందుగాక.
- జటాభుజంగజటలలోని సర్పాలు
- పింగలస్ఫురత్ఫణామణిప్రభామెరిసే పడగల మణుల ఎర్రని కాంతి
- కదంబకుంకుమద్రవకుంకుమ ద్రవంలా
- ప్రలిప్తదిగ్వధూముఖేదిక్కులనే వధువుల ముఖాలకు పూసిన
- మదాంధసింధురమదించిన ఏనుగు
- స్ఫురత్త్వగుత్తరీయమేదురేదాని మెరిసే చర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించిన
- మనో వినోదమ్ అద్భుతం బిభర్తునా మనసు అద్భుత ఆనందం పొందుగాక
- భూతభర్తరిభూతనాథునిలో
సహస్రలోచనప్రభృత్యశేషలేఖశేఖర-Sahasra Lochana Prabhrityashesha Lekha Shekhara
ప్రసూనధూలిధోరణీవిధూసరాంఘ్రిపీఠభూః ।Prasuna Dhuli Dhorani Vidhusaranghri Pithabhuh
భుజంగరాజమాలయా నిబద్ధజాటజూటకఃBhujangaraja Malaya Nibaddha Jatajutakah
శ్రియై చిరాయ జాయతాం చకోరబంధుశేఖరః ॥Shriyai Chiraya Jayatam Chakora Bandhu Shekharah
నమస్కరించే ఇంద్రాది సమస్త దేవతల కిరీటాల్లోని పూల నుంచి రాలే పుప్పొడితో పాదపీఠం బూడిదరంగైనవాడు, నాగరాజ మాలతో జటాజూటం కట్టుకున్నవాడు, చకోర మిత్రుడైన చంద్రుణ్ణి శిరస్సుపై ధరించిన ఆ శివుడు మనకు చిరకాల శ్రేయస్సు ప్రసాదించుగాక.
- సహస్రలోచనప్రభృతిసహస్రాక్షుడు ఇంద్రుడు మొదలైన
- అశేషలేఖశేఖరసమస్త దేవతల కిరీటాలు
- ప్రసూనధూలిధోరణీపూల పుప్పొడి ధార
- విధూసరాంఘ్రిపీఠభూఃబూడిదరంగైన పాదపీఠం గలవాడు
- భుజంగరాజమాలయానాగరాజ మాలతో
- నిబద్ధజాటజూటకఃజటాజూటం కట్టుకున్నవాడు
- శ్రియై చిరాయ జాయతాంచిరకాల శ్రేయస్సుకై అగుగాక
- చకోరబంధుశేఖరఃచకోర మిత్రుడైన చంద్రుని శిరస్సుపై ధరించినవాడు
లలాటచత్వరజ్వలద్ధనంజయస్ఫులింగభా-Lalata Chatvara Jvalad Dhananjaya Sphulingabha
నిపీతపంచసాయకం నమన్నిలింపనాయకమ్ ।Nipita Panchasayakam Naman Nilimpa Nayakam
సుధామయూఖలేఖయా విరాజమానశేఖరంSudha Mayukha Lekhaya Virajamana Shekharam
మహాకపాలి సంపదే శిరో జటాలమస్తు నః ॥Maha Kapali Sampade Shiro Jatalam Astu Nah
విశాలమైన నుదుటిపై మండే అగ్ని కణాలు పంచబాణుడైన మన్మథుణ్ణి మింగివేశాయి; దేవేంద్రుడు ఆయనకు నమస్కరిస్తాడు; అమృతకిరణుడైన చంద్రుని సన్నని రేఖ ఆయన శిరస్సుపై మెరుస్తుంది. మహాకపాలి అయిన ఆ శివుని జటాధారి శిరస్సు మనకు నిజమైన సంపదను ప్రసాదించుగాక.
- లలాటచత్వరవిశాలమైన నుదురు
- జ్వలద్ధనంజయస్ఫులింగభామండే అగ్ని కణాల కాంతి
- నిపీతపంచసాయకంమన్మథుణ్ణి మింగివేసిన
- నమన్నిలింపనాయకమ్దేవేంద్రుడు నమస్కరించే
- సుధామయూఖలేఖయాఅమృతకిరణుడి రేఖతో
- విరాజమానశేఖరంప్రకాశించే శిఖరం గల
- మహాకపాలిమహాకపాలి (శివుని)
- సంపదేసంపదకై
- శిరో జటాలమ్ అస్తు నఃఆ జటాధారి శిరస్సు మనకు అగుగాక
కరాలభాలపట్టికాధగద్ధగద్ధగజ్జ్వల-Karala Bhala Pattika Dhagad Dhagad Dhagajjvalad
ద్ధనంజయాహుతీకృతప్రచండపంచసాయకే ।Dhananjayahuti Krita Prachanda Panchasayake
ధరాధరేంద్రనందినీకుచాగ్రచిత్రపత్రక-Dharadharendra Nandini Kuchagra Chitra Patraka
ప్రకల్పనైకశిల్పిని త్రిలోచనే రతిర్మమ ॥Prakalpanaika Shilpini Trilochane Ratir Mama
భయంకరమైన నుదుటిపై "ధగధగ" మండే అగ్నిలో బలవంతుడైన మన్మథుణ్ణి ఆహుతి చేసినవాడు, పర్వతరాజ పుత్రి పార్వతీదేవి వక్షంపై ప్రేమతో చిత్ర పత్రలేఖనం చేసే ఏకైక శిల్పి, ఆ త్రినేత్రునిపైనే నా అనురాగం.
- కరాలభాలపట్టికాభయంకరమైన నుదురు
- ధగద్ధగద్ధగజ్జ్వలద్ధనంజయధగధగ మండే అగ్ని
- ఆహుతీకృతప్రచండపంచసాయకేబలవంతుడైన మన్మథుణ్ణి ఆహుతి చేసినవాడు
- ధరాధరేంద్రనందినీపర్వతరాజ పుత్రి
- కుచాగ్రచిత్రపత్రకప్రకల్పనవక్షంపై చిత్ర పత్రలేఖనం
- ఏకశిల్పినిఏకైక శిల్పి
- త్రిలోచనేత్రినేత్రునిపై
- రతిర్మమనా అనురాగం
నవీనమేఘమండలీనిరుద్ధదుర్ధరస్ఫురత్-Navina Megha Mandali Niruddha Durdhara Sphurat
కుహూనిశీథినీతమఃప్రబంధబద్ధకంధరః ।Kuhu Nishithini Tamah Prabandha Baddha Kandharah
నిలింపనిర్ఝరీధరస్తనోతు కృత్తిసింధురఃNilimpa Nirjharidharas Tanotu Kritti Sindhurah
కలానిధానబంధురః శ్రియం జగద్ధురంధరః ॥Kalanidhana Bandhurah Shriyam Jagad Dhurandharah
కొత్త మేఘాలు కమ్ముకున్న అమావాస్య అర్ధరాత్రి చీకటిలా నల్లని కంఠం గలవాడు, దేవగంగను ధరించినవాడు, గజచర్మం కప్పుకున్నవాడు, చంద్రునితో సుందరుడు, జగత్తు భారాన్నంతా మోసేవాడు, ఆ శివుడు మనకు సంపదను విస్తరింపజేయుగాక.
- నవీనమేఘమండలీకొత్త మేఘాల సమూహం
- నిరుద్ధదుర్ధరస్ఫురత్కమ్ముకున్న దట్టమైన
- కుహూనిశీథినీతమఃఅమావాస్య అర్ధరాత్రి చీకటి
- ప్రబంధబద్ధకంధరఃదానితో కట్టబడిన కంఠం గలవాడు
- నిలింపనిర్ఝరీధరఃదేవగంగను ధరించినవాడు
- తనోతువిస్తరింపజేయుగాక
- కృత్తిసింధురఃగజచర్మధారి
- కలానిధానబంధురఃచంద్రునితో సుందరుడు
- శ్రియంసంపదను
- జగద్ధురంధరఃజగద్భారాన్ని మోసేవాడు
ప్రఫుల్లనీలపంకజప్రపంచకాలిమప్రభా-Praphulla Nila Pankaja Prapancha Kalima Prabha
వలంబికంఠకందలీరుచిప్రబద్ధకంధరమ్ ।Valambi Kantha Kandali Ruchi Prabaddha Kandharam
స్మరచ్ఛిదం పురచ్ఛిదం భవచ్ఛిదం మఖచ్ఛిదంSmarachchhidam Purachchhidam Bhavachchhidam Makhachchhidam
గజచ్ఛిదాంధకచ్ఛిదం తమంతకచ్ఛిదం భజే ॥Gajachchhidandhakachchhidam Tam Antakachchhidam Bhaje
విరిసిన నల్లకలువల నీలకాంతితో అలరారే కంఠం గలవాడు; మన్మథుణ్ణి, త్రిపురాలను, సంసార బంధాన్ని, దక్షయజ్ఞాన్ని నశింపజేసినవాడు; గజాసురుణ్ణి, అంధకాసురుణ్ణి సంహరించినవాడు; యముణ్ణే జయించినవాడు, ఆ శివుణ్ణి నేను భజిస్తాను.
- ప్రఫుల్లనీలపంకజవిరిసిన నల్లకలువలు
- ప్రపంచకాలిమప్రభావలంబివాటి విస్తారమైన నల్లని కాంతి కలిగిన
- కంఠకందలీరుచిప్రబద్ధకంధరమ్ఆ నీలకాంతితో అలరారే కంఠం గలవాడు
- స్మరచ్ఛిదంమన్మథుణ్ణి నశింపజేసినవాడు
- పురచ్ఛిదంత్రిపురాలను ధ్వంసం చేసినవాడు
- భవచ్ఛిదంసంసార బంధాన్ని తెంచేవాడు
- మఖచ్ఛిదందక్షయజ్ఞాన్ని భంగం చేసినవాడు
- గజచ్ఛిద్గజాసుర సంహారి
- అంధకచ్ఛిదంఅంధకాసుర సంహారి
- తమ్ అంతకచ్ఛిదం భజేయముణ్ణే జయించిన ఆయనను భజిస్తాను
అఖర్వసర్వమంగలాకలాకదంబమంజరీ-Akharva Sarva Mangala Kala Kadamba Manjari
రసప్రవాహమాధురీవిజృంభణామధువ్రతమ్ ।Rasa Pravaha Madhuri Vijrimbhana Madhuvratam
స్మరాంతకం పురాంతకం భవాంతకం మఖాంతకంSmarantakam Purantakam Bhavantakam Makhantakam
గజాంతకాంధకాంతకం తమంతకాంతకం భజే ॥Gajantakandhakantakam Tam Antakantakam Bhaje
సర్వమంగళ అయిన పార్వతీదేవి అపారమైన కళల పూగుత్తి నుంచి ప్రవహించే మధుర రసంలో విహరించే తుమ్మెద ఆయన. మన్మథుణ్ణి, త్రిపురాలను, సంసార బంధాన్ని, దక్షయజ్ఞాన్ని, గజాసురుణ్ణి, అంధకుణ్ణి అంతం చేసినవాడు, యమునికే అంతకుడైన ఆ శివుణ్ణి నేను భజిస్తాను.
- అఖర్వఅపారమైన
- సర్వమంగలాసర్వమంగళ పార్వతి
- కలాకదంబమంజరీకళల పూగుత్తి
- రసప్రవాహమాధురీప్రవహించే రసమాధుర్యం
- విజృంభణామధువ్రతమ్దానిలో విహరించే తుమ్మెద
- స్మరాంతకం పురాంతకంమన్మథాంతకుడు, త్రిపురాంతకుడు
- భవాంతకం మఖాంతకంభవాంతకుడు, దక్షయజ్ఞాంతకుడు
- గజాంతకాంధకాంతకంగజాసుర, అంధకాసుర అంతకుడు
- తమ్ అంతకాంతకం భజేయమునికే అంతకుడైన ఆయనను భజిస్తాను
జయత్వదభ్రవిభ్రమభ్రమద్భుజంగమశ్వస-Jayatvadabhra Vibhrama Bhramad Bhujangamashvasad
ద్వినిర్గమత్క్రమస్ఫురత్కరాలభాలహవ్యవాట్ ।Vinirgamat Krama Sphurat Karala Bhala Havyavat
ధిమిద్ధిమిద్ధిమిద్ధ్వనన్మృదంగతుంగమంగల-Dhimid Dhimid Dhimid Dhvanan Mridanga Tunga Mangala
ధ్వనిక్రమప్రవర్తితప్రచండతాండవః శివః ॥Dhvani Krama Pravartita Prachanda Tandavah Shivah
ఆ శివునికి జయం! చుట్టూ వేగంగా సుడులు తిరిగే సర్పాల బుసలకు నుదుటిపై భయంకరమైన అగ్ని మరింత ప్రజ్వలిస్తుండగా, "ధిమిద్ ధిమిద్ ధిమిద్" అని మోగే మృదంగపు గంభీర మంగళ లయకు అనుగుణంగా ఆయన ఉగ్ర తాండవం చేస్తున్నాడు.
- జయతుజయమగుగాక
- అదభ్రవిభ్రమభ్రమత్వేగంగా సుడులు తిరిగే
- భుజంగమశ్వసద్వినిర్గమత్సర్పాల బుసలు
- క్రమస్ఫురత్కరాలభాలహవ్యవాట్నుదుటి అగ్ని క్రమంగా ప్రజ్వలిస్తూ
- ధిమిద్ధిమిద్ధిమిద్ధ్వనత్ధిమిద్ ధిమిద్ అని మోగే
- మృదంగతుంగమంగలధ్వనిక్రమమృదంగపు గంభీర మంగళ లయ
- ప్రవర్తితప్రచండతాండవఃఆ లయతో ఉగ్ర తాండవం చేసేవాడు
- శివఃశివుడు
దృషద్విచిత్రతల్పయోర్భుజంగమౌక్తికస్రజోర్-Drishad Vichitra Talpayor Bhujanga Mauktika Srajor
గరిష్ఠరత్నలోష్ఠయోః సుహృద్విపక్షపక్షయోః ।Garishtha Ratna Loshthayoh Suhrid Vipaksha Pakshayoh
తృణారవిందచక్షుషోః ప్రజామహీమహేంద్రయోఃTrinaravinda Chakshushoh Praja Mahi Mahendrayoh
సమప్రవృత్తికః కదా సదాశివం భజామ్యహమ్ ॥Sama Pravrittikah Kada Sadashivam Bhajamyaham
బండరాయి అయినా పూలపాన్పు అయినా, పాము అయినా ముత్యాలహారమైనా, విలువైన రత్నమైనా మట్టిముద్ద అయినా, మిత్రుడైనా శత్రువైనా, గడ్డిపోచ అయినా కమలనయన అయినా, సామాన్యుడైనా చక్రవర్తి అయినా, అన్నిటినీ సమభావంతో చూస్తూ నేనెప్పుడు సదాశివుణ్ణి భజిస్తాను?
- దృషద్విచిత్రతల్పయోఃబండరాయి, చిత్రమైన పాన్పు పట్ల
- భుజంగమౌక్తికస్రజోఃపాము, ముత్యాల హారం పట్ల
- గరిష్ఠరత్నలోష్ఠయోఃవిలువైన రత్నం, మట్టిముద్ద పట్ల
- సుహృద్విపక్షపక్షయోఃమిత్రులు, శత్రువుల పట్ల
- తృణారవిందచక్షుషోఃగడ్డిపోచ, కమలనయన పట్ల
- ప్రజామహీమహేంద్రయోఃసామాన్య ప్రజ, చక్రవర్తి పట్ల
- సమప్రవృత్తికఃసమభావంతో
- కదా సదాశివం భజామ్యహమ్నేనెప్పుడు సదాశివుణ్ణి భజిస్తాను?
చాలా రికార్డింగుల్లో చివరి పాదాన్ని "समं प्रवर्तयन्मनः कदा सदाशिवं भजे" (సమం ప్రవర్తయన్మనః కదా సదాశివం భజే) అని పాడతారు. మేము "समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम्" పాఠం ఇచ్చాం. రెండింటి అర్థం ఒక్కటే: మనసును అన్నిటి పట్ల సమంగా ఉంచి నేనెప్పుడు సదాశివుణ్ణి భజిస్తాను?
కదా నిలింపనిర్ఝరీనికుంజకోటరే వసన్Kada Nilimpa Nirjhari Nikunja Kotare Vasan
విముక్తదుర్మతిః సదా శిరఃస్థమంజలిం వహన్ ।Vimukta Durmatih Sada Shirahstham Anjalim Vahan
విలోలలోలలోచనో లలామభాలలగ్నకఃVilola Lola Lochano Lalama Bhala Lagnakah
శివేతి మంత్రముచ్చరన్ కదా సుఖీ భవామ్యహమ్ ॥Shiveti Mantram Uchcharan Kada Sukhi Bhavamyaham
దేవగంగ తీరంలోని పొదరిళ్ల గుహలో నివసిస్తూ, దుర్బుద్ధిని వీడి, ఎల్లప్పుడూ తలపై చేతులు జోడించి, భక్తితో చెమ్మగిల్లిన కన్నులతో చంద్రకళ అలంకరించిన ఫాలం గల శివునిపై మనసు లగ్నం చేసి, "శివ" అనే మంత్రాన్ని జపిస్తూ, నేనెప్పుడు నిజంగా సుఖిస్తాను?
- కదాఎప్పుడు
- నిలింపనిర్ఝరీనికుంజకోటరేదేవగంగ తీరంలోని పొదరింటి గుహలో
- వసన్నివసిస్తూ
- విముక్తదుర్మతిఃదుర్బుద్ధి వీడి
- సదా శిరఃస్థమ్ అంజలిం వహన్ఎల్లప్పుడూ తలపై చేతులు జోడించి
- విలోలలోలలోచనఃభావంతో చలించే కన్నులతో
- లలామభాలలగ్నకఃఅలంకృత ఫాలుడిపై లగ్నమై
- శివేతి మంత్రమ్ ఉచ్చరన్'శివ' అనే మంత్రాన్ని జపిస్తూ
- కదా సుఖీ భవామ్యహమ్నేనెప్పుడు సుఖిస్తాను?
నిలింపనాథనాగరీకదంబమౌలమల్లికా-Nilimpa Natha Nagari Kadamba Maula Mallika
నిగుంఫనిర్భరక్షరన్మధూష్ణికామనోహరః ।Nigumpha Nirbhara Ksharan Madhushnika Manoharah
తనోతు నో మనోముదం వినోదినీమహర్నిశంTanotu No Mano Mudam Vinodinim Aharnisham
పరశ్రియః పరం పదం తదంగజత్విషాం చయః ॥Parashriyah Param Padam Tad Angaja Tvisham Chayah
ఇంద్రపురి అప్సరసల జుట్టులో అల్లిన మల్లెమాలల నుంచి జాలువారే తీయని పరిమళంతో మరింత మనోహరమైన, శివుని అవయవాల నుంచి వెలువడే కాంతిపుంజం సర్వశోభలకూ పరమ నిలయం. అది రేయింబవళ్లు మా మనసులను ఆనందంతో నింపుగాక.
- నిలింపనాథనాగరీకదంబఇంద్రపురి అప్సరసల సమూహం
- మౌలమల్లికానిగుంఫజుట్టులో అల్లిన మల్లెమాలలు
- నిర్భరక్షరన్మధూష్ణికావిస్తారంగా జాలువారే తేనె పరిమళం
- మనోహరఃమనోహరమైన
- తనోతు నో మనోముదంమా మనసుకు ఆనందం పెంచుగాక
- వినోదినీమ్ అహర్నిశంఆహ్లాదకరంగా, రేయింబవళ్లు
- పరశ్రియః పరం పదంపరమ శోభకు పరమ నిలయం
- తదంగజత్విషాం చయఃఆయన అవయవాల నుంచి వెలువడే కాంతిపుంజం
14, 15 శ్లోకాలు సాధారణ సంస్కృత ప్రతిలో ఉన్నాయి, కానీ చాలా ప్రసిద్ధ రికార్డింగుల్లో వీటిని వదిలేస్తారు.
ప్రచండవాడవానలప్రభాశుభప్రచారణీPrachanda Vadavanala Prabha Shubha Pracharani
మహాష్టసిద్ధికామినీజనాఽవహూతజల్పనా ।Mahashta Siddhi Kamini Janavahuta Jalpana
విముక్తవామలోచనావివాహకాలికధ్వనిఃVimukta Vama Lochana Vivaha Kalika Dhvanih
శివేతి మంత్రభూషణా జగజ్జయాయ జాయతామ్ ॥Shiveti Mantra Bhushana Jagaj Jayaya Jayatam
శివునికి, అందమైన కన్నుల పార్వతీదేవికి జరిగిన కల్యాణ వేళ వినిపించిన ఆ నాదం ఉగ్రమైన బడబాగ్ని కాంతిలా శుభాన్ని వ్యాపింపజేస్తుంది. అది అష్టమహాసిద్ధులనే కన్యల పిలుపులతో ప్రతిధ్వనిస్తుంది, "శివ" మంత్రంతో అలంకృతమై ఉంటుంది. ఆ నాదం జగత్తుకంతటికీ జయం కలిగించుగాక.
- ప్రచండవాడవానలప్రభాఉగ్రమైన బడబాగ్ని కాంతి వంటి
- శుభప్రచారణీశుభాన్ని వ్యాపింపజేసే
- మహాష్టసిద్ధికామినీజనఅష్టమహాసిద్ధులనే కన్యలు
- అవహూతజల్పనావారి పిలుపులతో ప్రతిధ్వనించే
- విముక్తవామలోచనాఅందమైన కన్నుల వధువు (పార్వతి)
- వివాహకాలికధ్వనిఃవివాహ సమయపు నాదం
- శివేతి మంత్రభూషణా'శివ' మంత్రంతో అలంకృతమైన
- జగజ్జయాయ జాయతామ్జగత్తుకు జయం కలిగించుగాక
ఇది అర్థం చెప్పడానికి అత్యంత కఠినమైన శ్లోకం; వ్యాఖ్యాతలు దీని దీర్ఘ సమాసాలను రకరకాలుగా విడదీస్తారు; ఇక్కడ ఇచ్చినది ఒక సంప్రదాయ వ్యాఖ్యానం.
ఇమం హి నిత్యమేవముక్తముత్తమోత్తమం స్తవంImam Hi Nityam Evam Uktam Uttamottamam Stavam
పఠన్స్మరన్బ్రువన్నరో విశుద్ధిమేతి సంతతమ్ ।Pathan Smaran Bruvan Naro Vishuddhim Eti Santatam
హరే గురౌ సుభక్తిమాశు యాతి నాన్యథా గతింHare Gurau Subhaktim Ashu Yati Nanyatha Gatim
విమోహనం హి దేహినాం సుశంకరస్య చింతనమ్ ॥Vimohanam Hi Dehinam Sushankarasya Chintanam
ఇలా చెప్పబడిన ఈ ఉత్తమోత్తమ స్తోత్రాన్ని నిత్యం చదివినా, స్మరించినా, పలికినా మనిషి ఎల్లప్పుడూ పవిత్రుడవుతాడు; గురుస్వరూపుడైన హరునిపై త్వరగా గాఢ భక్తిని పొందుతాడు. వేరే దారి లేదు. శుభకరుడైన శంకరుని ధ్యానం దేహధారుల మోహాన్ని పోగొడుతుందని సంప్రదాయం.
- ఇమం హిఈ
- నిత్యమ్నిత్యం
- ఏవమ్ ఉక్తమ్ఇలా చెప్పబడిన
- ఉత్తమోత్తమం స్తవంఉత్తమోత్తమ స్తోత్రాన్ని
- పఠన్స్మరన్బ్రువన్చదువుతూ, స్మరిస్తూ, పలుకుతూ
- నరఃమనిషి
- విశుద్ధిమ్ ఏతి సంతతమ్ఎల్లప్పుడూ పవిత్రుడవుతాడు
- హరే గురౌ సుభక్తిమ్గురుస్వరూపుడైన హరునిపై గాఢ భక్తి
- ఆశు యాతిత్వరగా పొందుతాడు
- నాన్యథా గతింవేరే దారి లేదు
- విమోహనం హి దేహినాందేహధారుల మోహాన్ని పోగొడుతుంది
- సుశంకరస్య చింతనమ్శుభకరుడైన శంకరుని ధ్యానం
16, 17 శ్లోకాలు ఫలశ్రుతి, అంటే స్తోత్ర పారాయణ ఫలాన్ని చెప్పే శ్లోకాలు.
పూజావసానసమయే దశవక్త్రగీతంPujavasana Samaye Dashavaktra Gitam
యః శంభుపూజనపరం పఠతి ప్రదోషే ।Yah Shambhu Pujana Param Pathati Pradoshe
తస్య స్థిరాం రథగజేంద్రతురంగయుక్తాంTasya Sthiram Ratha Gajendra Turanga Yuktam
లక్ష్మీం సదైవ సుముఖీం ప్రదదాతి శంభుః ॥Lakshmim Sadaiva Sumukhim Pradadati Shambhuh
ప్రదోష వేళ పూజ ముగిసే సమయంలో దశకంఠుడైన రావణుడు గానం చేసిన, శంభుపూజకు అంకితమైన ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరు పఠిస్తారో, వారికి శంభుడు రథాలు, గజరాజులు, గుర్రాలతో కూడిన, ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్నమైన స్థిరలక్ష్మిని ప్రసాదిస్తాడని సంప్రదాయం.
- పూజావసానసమయేపూజ ముగిసే వేళ
- దశవక్త్రగీతందశకంఠుడు రావణుడు పాడిన
- యఃఎవరు
- శంభుపూజనపరంశంభుని పూజకు అంకితమైన
- పఠతి ప్రదోషేప్రదోష వేళ పఠిస్తాడో
- తస్యఅతనికి
- స్థిరాంస్థిరమైన
- రథగజేంద్రతురంగయుక్తాంరథాలు, గజరాజులు, గుర్రాలతో కూడిన
- లక్ష్మీంలక్ష్మిని
- సదైవ సుముఖీంఎల్లప్పుడూ ప్రసన్నమైన
- ప్రదదాతి శంభుఃశంభుడు ప్రసాదిస్తాడు
సంపూర్ణం
శివ తాండవ స్తోత్రం పారాయణం పూర్తయింది.
దీన్ని వారపు నియమంగా చేసుకోండి
మీ ఫోన్ క్యాలెండర్లో వారానికోసారి గుర్తుచేసే ఈవెంట్ చేరుతుంది. సైన్-అప్ లేదు, ఏ సమాచారమూ బయటకు వెళ్ళదు.
iPhone లేదా iPadలో: Share నొక్కి, “Add to Home Screen” ఎంచుకోండి.
ప్రశ్నలు
శివ తాండవ స్తోత్రం ఎవరు రచించారు?
సంప్రదాయం ప్రకారం శివభక్తుడైన లంకాధిపతి రావణుడు. కైలాసాన్ని ఎత్తబోయి దాని కింద నలిగినప్పుడు అతడు దీన్ని పాడాడని ప్రసిద్ధ కథ. రెండవ ఫలశ్రుతి శ్లోకమే దీన్ని "దశవక్త్ర గీతం" అంటుంది.
శివ తాండవ స్తోత్రంలో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?
సాధారణ సంస్కృత ప్రతిలో మొత్తం 17: 15 శ్లోకాలు, 2 ఫలశ్రుతి శ్లోకాలు. చాలా ప్రసిద్ధ రికార్డింగుల్లో 14, 15 శ్లోకాలను వదిలి 13 శ్లోకాలు, 2 ఫలశ్రుతి మాత్రమే పాడతారు. అందుకే కొన్నిచోట్ల 15 శ్లోకాలని చెబుతారు. రెండు రూపాలూ సంప్రదాయమైనవే.
శివ తాండవ స్తోత్రం రోజూ పఠించవచ్చా?
అవును. మొదటి ఫలశ్రుతి శ్లోకమే నిత్య పారాయణాన్ని కొనియాడుతుంది, స్తోత్ర పఠనానికి ప్రత్యేక దీక్ష అక్కర్లేదు. మొదట్లో నెమ్మదిగా, మాటలు స్పష్టంగా చదవండి. వేగం సాధనతో వస్తుంది.
శివ తాండవ స్తోత్రం పఠించడానికి ఉత్తమ సమయం ఏది?
ప్రదోష వేళ, అంటే సాయంసంధ్యలో శివపూజ ముగిసే సమయం. ఫలశ్రుతి చెప్పేది ఇదే. సోమవారాలు, మాస ప్రదోష దినాలు, శ్రావణ మాసం, మహాశివరాత్రి విశేషమైనవి. చాలా మంది ఉదయం స్నానం చేసి కూడా చదువుతారు.
శివ తాండవ స్తోత్రం ఢమరుకంలా ఎందుకు వినిపిస్తుంది?
దీని ఛందస్సు వల్ల. పంచచామర ఛందస్సులో ప్రతి పాదంలో పదహారు అక్షరాలు ఉంటాయి, లఘువు గురువు మార్చిమార్చి వస్తాయి. దానికి "డమడ్ డమడ్", "ధిమిద్ ధిమిద్" వంటి ధ్వని పదాలు తోడవుతాయి. అందుకే శివుని ఢమరుకంలా, తాండవానికి తోడైన మృదంగంలా వేగమైన లయ వినిపిస్తుంది.
మూలం, సమీక్ష
మూలం: Shiva Tandava Stotram (15 shlokas + 2 phalashruti) as attributed to Ravana; text collated from sanskritdocuments.org (shivtAND), sa.wikisource.org (शिवताण्डवस्तोत्रम्) and stotranidhi.com (Devanagari edition)
Majority readings followed: 4 मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वग् (wikisource: सिन्धुरासुरत्वग्); 5 श्रियै (wikisource: श्रिये); 6 महाकपालि सम्पदे शिरो जटालमस्तु नः (wikisource: महः कपालि सम्पदे सरिज्जटालमस्तु नः); 13 विलोललोललोचनो ललामभाललग्नकः (wikisource: विमुक्तलोललोचनाललामभाललग्नकं); 17 लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं (wikisource: लक्ष्मीं प्रसादसमये). Shlokas 14 and 15 are absent from stotranidhi and from many popular recordings. Spelling मूर्धनि (some print मूर्द्धनि) and नान्यथा (some print नाऽन्यथा) are orthographic only. Meanings are Nitya's own.
మూల పాఠాన్ని ఇక్కడ పేర్కొన్న మూలాలతో పంక్తి పంక్తిగా సరిచూశాం. అర్థాలు AI సహాయంతో రాసిన మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు.
ఈ అర్థాలు మేము రాసుకున్న మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు. తప్పు కనిపిస్తే దయచేసి మాకు చెప్పండి.