శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం
श्री वेंकटेश सुप्रभातम्
శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం ప్రతి తెల్లవారుజామున తిరుమలలో స్వామిని మేల్కొలిపే స్తోత్రం; సంప్రదాయంగా సూర్యోదయానికి ముందే దీన్ని పఠిస్తారు లేదా వింటారు. 15వ శతాబ్దంలో ప్రతివాది భయంకరం అణ్ణన్ రచించిన ఈ సుప్రభాతంలో 29 సంస్కృత శ్లోకాలు ఉన్నాయి. రామాయణంలో విశ్వామిత్రుడు బాలరాముడిని మేల్కొలిపిన "కౌసల్యా సుప్రజా రామ" అనే శ్లోకంతో ఇది మొదలవుతుంది. ఈ పుటలో ఈ 29 శ్లోకాలే ఉన్నాయి; ప్రాతఃపారాయణంలో తర్వాత వచ్చే స్తోత్రం, ప్రపత్తి, మంగళాశాసనం ఇంకా ఇక్కడ లేవు.
- 29 శ్లోకాలు
- 12 నిమి
- ప్రతివాది భయంకరం అణ్ణంగరాచార్యులు (అణ్ణన్), 15వ శతాబ్దం
- శుభదినం: శనివారం
కౌసల్యా సుప్రజా రామ పూర్వా సంధ్యా ప్రవర్తతే ।Kausalya Supraja Rama Purva Sandhya Pravartate
ఉత్తిష్ఠ నరశార్దూల కర్తవ్యం దైవమాహ్నికమ్ ॥Uttishtha Narashardula Kartavyam Daivamahnikam
కౌసల్యాదేవి పుణ్యఫలమైన ఓ రామా! తూర్పున సంధ్య వెలుగుతోంది. ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, లేచి రా; ఈ పూట చేయవలసిన దైవకార్యాలు నీ కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి.
- కౌసల్యాకౌసల్యాదేవి
- సుప్రజామంచి సంతానం పొందినది
- రామఓ రామా
- పూర్వాతూర్పు
- సంధ్యాసంధ్య
- ప్రవర్తతేమొదలవుతోంది
- ఉత్తిష్ఠలే
- నరశార్దూలఓ పురుషశ్రేష్ఠా
- కర్తవ్యంచేయవలసినది
- దైవమ్దైవ సంబంధమైన
- ఆహ్నికమ్నిత్య కర్మ
ఈ శ్లోకం వాల్మీకి రామాయణం (బాలకాండ 23.2) లోనిది. ప్రయాణంలో విశ్వామిత్రుడు బాలరామలక్ష్మణులను మేల్కొలిపే సందర్భం ఇది.
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ గోవింద ఉత్తిష్ఠ గరుడధ్వజ ।Uttishthottishtha Govinda Uttishtha Garudadhvaja
ఉత్తిష్ఠ కమలాకాంత త్రైలోక్యం మంగలం కురు ॥Uttishtha Kamalakanta Trailokyam Mangalam Kuru
లే స్వామీ, లే గోవిందా! లే, గరుడ ధ్వజా! లే, ఓ లక్ష్మీపతీ, ముల్లోకాలకూ శుభం కలిగించు.
- ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠలే, లే
- గోవిందఓ గోవిందా
- గరుడధ్వజగరుడ ధ్వజం కలవాడా
- కమలాకాంతలక్ష్మీపతీ
- త్రైలోక్యంముల్లోకాలకు
- మంగలంశుభం
- కురుచేయి
మాతస్సమస్తజగతాం మధుకైటభారేఃMatas Samasta Jagatam Madhukaitabhareh
వక్షోవిహారిణి మనోహరదివ్యమూర్తే ।Vakshoviharini Manohara Divyamurte
శ్రీస్వామిని శ్రితజనప్రియదానశీలేSri Swamini Shritajana Priya Danashile
శ్రీవేంకటేశదయితే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatesha Dayite Tava Suprabhatam
సమస్త లోకాలకూ తల్లివైనదానా! మధుకైటభులను సంహరించిన శ్రీహరి వక్షస్థలంపై విహరించే మనోహర దివ్యమూర్తీ! ఆశ్రయించినవారికి వారు కోరినది ప్రేమగా ప్రసాదించే స్వామినీ, శ్రీ వేంకటేశుని ప్రియసతీ, నీకు శుభోదయం.
- మాతఃఓ తల్లీ
- సమస్తజగతామ్సమస్త లోకాలకు
- మధుకైటభారేఃమధుకైటభ సంహారి అయిన విష్ణువు
- వక్షోవిహారిణివక్షస్థలంపై విహరించేదానా
- మనోహరదివ్యమూర్తేమనోహర దివ్యమూర్తీ
- శ్రీస్వామినిఓ స్వామినీ
- శ్రితజనప్రియదానశీలేఆశ్రితులకు ప్రియమైనవి ఇచ్చే స్వభావం కలదానా
- శ్రీవేంకటేశదయితేశ్రీ వేంకటేశుని ప్రియసతీ
- తవనీకు
- సుప్రభాతమ్శుభోదయం
3, 4 శ్లోకాలు లక్ష్మీదేవిని (అలమేలు మంగ / పద్మావతి) ఉద్దేశించినవి; శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో ముందుగా అమ్మవారిని మేల్కొలుపుతారు.
తవ సుప్రభాతమరవిందలోచనేTava Suprabhatam Aravinda Lochane
భవతు ప్రసన్నముఖచంద్రమండలే ।Bhavatu Prasanna Mukha Chandra Mandale
విధిశంకరేంద్రవనితాభిరర్చితేVidhi Shankarendra Vanitabhir Archite
వృషశైలనాథదయితే దయానిధే ॥Vrishashaila Natha Dayite Dayanidhe
ఓ కమలనయనీ! చంద్రబింబంలా ప్రసన్నంగా వెలిగే ముఖం కలదానా! బ్రహ్మ, శివ, ఇంద్రుల సతులచే పూజలందుకునేదానా! వృషశైలనాథుని ప్రియసతీ, దయానిధీ, నీకు శుభోదయం అగుగాక.
- తవ సుప్రభాతమ్నీకు శుభోదయం
- అరవిందలోచనేకమలనయనీ
- భవతుఅగుగాక
- ప్రసన్నముఖచంద్రమండలేప్రసన్నమైన చంద్రబింబం వంటి ముఖం కలదానా
- విధిశంకరేంద్రవనితాభిఃబ్రహ్మ, శివ, ఇంద్రుల సతులచే
- అర్చితేపూజింపబడినదానా
- వృషశైలనాథదయితేవృషశైలనాథుని ప్రియసతీ
- దయానిధేదయానిధీ
అత్ర్యాదిసప్తఋషయస్సముపాస్య సంధ్యాంAtryadi Saptarishayas Samupasya Sandhyam
ఆకాశసింధుకమలాని మనోహరాణి ।Akasha Sindhu Kamalani Manoharani
ఆదాయ పాదయుగమర్చయితుం ప్రపన్నాఃAdaya Padayugam Archayitum Prapannah
శేషాద్రిశేఖరవిభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam
అత్రి మొదలైన సప్తర్షులు సంధ్యావందనం ముగించుకుని, ఆకాశగంగలో పూసిన మనోహరమైన కమలాలను తెచ్చి నీ పాదపద్మాలను పూజించడానికి వచ్చి నిలిచారు. ఓ శేషాద్రి శిఖరవాసా, నీకు శుభోదయం.
- అత్ర్యాదిసప్తఋషయఃఅత్రి మొదలైన సప్తర్షులు
- సముపాస్య సంధ్యాంసంధ్యావందనం చేసి
- ఆకాశసింధుకమలానిఆకాశగంగలోని కమలాలు
- మనోహరాణిమనోహరమైన
- ఆదాయతీసుకుని
- పాదయుగమ్పాదద్వయాన్ని
- అర్చయితుంపూజించడానికి
- ప్రపన్నాఃవచ్చారు
- శేషాద్రిశేఖరవిభోశేషాద్రి శిఖరంపై వెలసిన ప్రభూ
పంచాననాబ్జభవషణ్ముఖవాసవాద్యాఃPanchananabja Bhava Shanmukha Vasavadyah
త్రైవిక్రమాదిచరితం విబుధాః స్తువంతి ।Traivikramadi Charitam Vibudhah Stuvanti
భాషాపతిః పఠతి వాసరశుద్ధిమారాత్Bhashapatih Pathati Vasara Shuddhim Arat
శేషాద్రిశేఖరవిభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam
పంచముఖుడైన శివుడు, పద్మభవుడైన బ్రహ్మ, షణ్ముఖుడు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు నీ త్రివిక్రమావతారం మొదలైన లీలలను కీర్తిస్తున్నారు. వాక్పతి బృహస్పతి దగ్గరే నిలిచి ఆనాటి పంచాంగాన్ని వినిపిస్తున్నాడు. ఓ శేషాద్రి శిఖరవాసా, నీకు శుభోదయం.
- పంచాననపంచముఖుడైన శివుడు
- అబ్జభవపద్మభవుడైన బ్రహ్మ
- షణ్ముఖషణ్ముఖుడు
- వాసవాద్యాఃఇంద్రాదులు
- త్రైవిక్రమాదిచరితంత్రివిక్రమాది లీలలను
- విబుధాఃదేవతలు
- స్తువంతిస్తుతిస్తున్నారు
- భాషాపతిఃవాక్పతి బృహస్పతి
- పఠతిచదువుతున్నాడు
- వాసరశుద్ధిమ్ఆనాటి పంచాంగ శుద్ధిని
- ఆరాత్దగ్గరగా నిలిచి
ఈషత్ప్రఫుల్లసరసీరుహనారికేల-Ishat Praphulla Sarasiruha Narikela
పూగద్రుమాదిసుమనోహరపాలికానామ్ ।Puga Drumadi Sumanohara Palikanam
ఆవాతి మందమనిలస్సహ దివ్యగంధైఃAvati Mandam Anilas Saha Divya Gandhaih
శేషాద్రిశేఖరవిభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam
అప్పుడప్పుడే విరుస్తున్న తామరల నుంచీ, కొబ్బరి, పోక చెట్ల అందమైన వరుసల నుంచీ దివ్య పరిమళాలను మోసుకుంటూ మెల్లని గాలి వీస్తోంది. ఓ శేషాద్రి శిఖరవాసా, నీకు శుభోదయం.
- ఈషత్ప్రఫుల్లకొద్దిగా వికసించిన
- సరసీరుహతామరలు
- నారికేలకొబ్బరి చెట్లు
- పూగద్రుమాదిపోక చెట్లు మొదలైనవి
- సుమనోహరపాలికానామ్అందమైన వరుసల
- ఆవాతివీస్తోంది
- మందమ్మెల్లగా
- అనిలఃగాలి
- సహ దివ్యగంధైఃదివ్య పరిమళాలతో
ఉన్మీల్య నేత్రయుగముత్తమపంజరస్థాఃUnmilya Netrayugam Uttama Panjarasthah
పాత్రావశిష్టకదలీఫలపాయసాని ।Patravashishta Kadali Phala Payasani
భుక్త్వా సలీలమథ కేలిశుకాః పఠంతిBhuktva Salilam Atha Kelishukah Pathanti
శేషాద్రిశేఖరవిభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam
చక్కని పంజరాల్లో ఉన్న ముద్దు చిలుకలు కళ్లు తెరిచి, తమ గిన్నెల్లో మిగిలిన అరటిపండ్లనూ పాయసాన్నీ సరదాగా తిని, ఇప్పుడు నీ నామాలను పలుకుతున్నాయి. ఓ శేషాద్రి శిఖరవాసా, నీకు శుభోదయం.
- ఉన్మీల్యతెరిచి
- నేత్రయుగమ్రెండు కళ్లు
- ఉత్తమపంజరస్థాఃచక్కని పంజరాల్లో ఉన్న
- పాత్రావశిష్టపాత్రల్లో మిగిలిన
- కదలీఫలపాయసానిఅరటిపండ్లు, పాయసం
- భుక్త్వాతిని
- సలీలమ్సరదాగా
- అథఆ తరువాత
- కేలిశుకాఃముద్దు చిలుకలు
- పఠంతిపలుకుతున్నాయి
తంత్రీప్రకర్షమధురస్వనయా విపంచ్యాTantri Prakarsha Madhura Svanaya Vipanchya
గాయత్యనంతచరితం తవ నారదోఽపి ।Gayatyananta Charitam Tava Naradopi
భాషాసమగ్రమసకృత్కరచారరమ్యంBhasha Samagram Asakrit Karachara Ramyam
శేషాద్రిశేఖరవిభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam
తీగలను మీటగానే తీయని నాదం పలికే వీణపై, చేతిని లయగా కదిలిస్తూ, నిండైన మాటలతో నారదుడు కూడా మళ్లీ మళ్లీ నీ అనంతమైన కథలను గానం చేస్తున్నాడు. ఓ శేషాద్రి శిఖరవాసా, నీకు శుభోదయం.
- తంత్రీప్రకర్షమధురస్వనయాతీగల మీటుతో మధుర నాదం చేసే
- విపంచ్యావీణతో
- గాయతిగానం చేస్తున్నాడు
- అనంతచరితంఅనంతమైన చరితను
- నారదః అపినారదుడు కూడా
- భాషాసమగ్రమ్సంపూర్ణ భాషతో
- అసకృత్మళ్లీ మళ్లీ
- కరచారరమ్యంచేతి కదలికతో మనోహరంగా
భృంగావలీ చ మకరందరసానువిద్ధ-Bhringavali Cha Makaranda Rasanuviddha
ఝంకారగీతనినదైః సహ సేవనాయ ।Jhankara Gita Ninadaih Saha Sevanaya
నిర్యాత్యుపాంతసరసీకమలోదరేభ్యఃNiryatyupanta Sarasi Kamalodarebhyah
శేషాద్రిశేఖరవిభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam
మకరందంలో తడిసిన తుమ్మెదల గుంపులు ఝంకార గీతాలు పాడుతూ, నిన్ను సేవించడానికి దగ్గరి కొలనుల్లోని కమలాల లోపలి నుంచి బయటకు వస్తున్నాయి. ఓ శేషాద్రి శిఖరవాసా, నీకు శుభోదయం.
- భృంగావలీతుమ్మెదల గుంపు
- మకరందరసానువిద్ధమకరందంలో తడిసిన
- ఝంకారగీతనినదైః సహఝంకార గీతాలతో
- సేవనాయసేవించడానికి
- నిర్యాతిబయటకు వస్తోంది
- ఉపాంతసరసీకమలోదరేభ్యఃదగ్గరి కొలనుల్లోని కమలాల లోపలి నుంచి
యోషాగణేన వరదధ్ని విమథ్యమానేYoshaganena Varadadhni Vimathyamane
ఘోషాలయేషు దధిమంథనతీవ్రఘోషాః ।Ghoshalayeshu Dadhimanthana Tivra Ghoshah
రోషాత్కలిం విదధతే కకుభశ్చ కుంభాఃRoshat Kalim Vidadhate Kakubhashcha Kumbhah
శేషాద్రిశేఖరవిభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam
గొల్లపల్లెల్లో ఆడవారు చిక్కని పెరుగు చిలుకుతుంటే, కవ్వపు గట్టి చప్పుడుకు కుండలూ, ఆ చప్పుడును ప్రతిధ్వనించే దిక్కులూ పోటీపడి కోపంగా వాదులాడుకుంటున్నట్లు ఉంది. ఓ శేషాద్రి శిఖరవాసా, నీకు శుభోదయం.
- యోషాగణేనస్త్రీల గుంపులచే
- వరదధ్నిచిక్కని పెరుగు
- విమథ్యమానేచిలుకుతుండగా
- ఘోషాలయేషుగొల్లపల్లెల ఇళ్లలో
- దధిమంథనతీవ్రఘోషాఃపెరుగు చిలికే గట్టి శబ్దాలతో
- రోషాత్కోపంతో అన్నట్లు
- కలిం విదధతేకలహిస్తున్నాయి
- కకుభఃదిక్కులు
- చ కుంభాఃమరియు కుండలు
పద్మేశమిత్రశతపత్రగతాలివర్గాఃPadmesha Mitra Shatapatra Gatalivargah
హర్తుం శ్రియం కువలయస్య నిజాంగలక్ష్మ్యా ।Hartum Shriyam Kuvalayasya Nijanga Lakshmya
భేరీనినాదమివ బిభ్రతి తీవ్రనాదంBheri Ninadam Iva Bibhrati Tivra Nadam
శేషాద్రిశేఖరవిభో తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sheshadri Shekhara Vibho Tava Suprabhatam
సూర్యునికి నెచ్చెలులైన కమలాల్లో ఉన్న తుమ్మెదల గుంపులు, తమ నల్లని శరీర కాంతితో నల్లకలువ అందాన్ని హరించడానికి బయలుదేరినట్లు, యుద్ధభేరీల్లా గట్టిగా ఝంకారం చేస్తున్నాయి. ఓ శేషాద్రి శిఖరవాసా, నీకు శుభోదయం.
- పద్మేశమిత్రసూర్యుని మిత్రమైన
- శతపత్రగతశతపత్ర కమలంలో ఉన్న
- అలివర్గాఃతుమ్మెదల గుంపులు
- హర్తుం శ్రియంఅందాన్ని హరించడానికి
- కువలయస్యనల్లకలువ యొక్క
- నిజాంగలక్ష్మ్యాతమ శరీర కాంతితో
- భేరీనినాదమ్ ఇవభేరీ నాదంలా
- బిభ్రతిచేస్తున్నాయి
- తీవ్రనాదంగట్టి ఝంకారం
శ్రీమన్నభీష్టవరదాఖిలలోకబంధోSriman Abhishta Varadakhila Loka Bandho
శ్రీశ్రీనివాస జగదేకదయైకసింధో ।Sri Srinivasa Jagadeka Dayaika Sindho
శ్రీదేవతాగృహభుజాంతరదివ్యమూర్తేSri Devata Griha Bhujantara Divya Murte
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
కోరిన వరాలన్నీ ప్రసాదించే శ్రీమంతుడా, సకల లోకబాంధవా! ఓ శ్రీనివాసా, జగత్తుకంతటికీ ఏకైక దయాసముద్రా! లక్ష్మీదేవి నెలవైన వక్షస్థలం గల దివ్యమూర్తీ! శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- శ్రీమన్ఓ శ్రీమంతుడా
- అభీష్టవరదకోరిన వరాలిచ్చేవాడా
- అఖిలలోకబంధోసకల లోకబాంధవా
- శ్రీశ్రీనివాసఓ శ్రీనివాసా
- జగదేకదయైకసింధోజగత్తుకు ఏకైక దయాసముద్రా
- శ్రీదేవతాగృహభుజాంతరలక్ష్మీదేవికి నెలవైన వక్షస్థలం కలవాడా
- దివ్యమూర్తేదివ్యమూర్తీ
- శ్రీవేంకటాచలపతేశ్రీ వేంకటాచలపతీ
శ్రీస్వామిపుష్కరిణికాప్లవనిర్మలాంగాఃSri Swami Pushkarinika Plava Nirmalangah
శ్రేయోఽర్థినో హరవిరించిసనందనాద్యాః ।Shreyorthino Hara Viranchi Sanandanadyah
ద్వారే వసంతి వరవేత్రహతోత్తమాంగాఃDvare Vasanti Vara Vetra Hatottamangah
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
శ్రేయస్సు కోరే శివుడు, బ్రహ్మ, సనందనాది మునులు స్వామి పుష్కరిణిలో స్నానం చేసి నిర్మలులై నీ ద్వారం వద్ద వేచి ఉన్నారు; తోసుకువస్తున్న వారిని అదుపు చేసే ద్వారపాలకుల బెత్తాలు వారి తలలను తాకుతున్నాయి. శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- శ్రీస్వామిపుష్కరిణికాస్వామి పుష్కరిణి
- ఆప్లవనిర్మలాంగాఃస్నానంతో నిర్మలమైన దేహాలు గలవారు
- శ్రేయోఽర్థినఃశ్రేయస్సు కోరేవారు
- హరవిరించిసనందనాద్యాఃశివుడు, బ్రహ్మ, సనందనాదులు
- ద్వారే వసంతిద్వారం వద్ద వేచి ఉన్నారు
- వరవేత్రహతోత్తమాంగాఃద్వారపాలకుల బెత్తాల తాకిడి తలలపై పడుతున్నవారు
శ్రీశేషశైలగరుడాచలవేంకటాద్రి-Sri Shesha Shaila Garudachala Venkatadri
నారాయణాద్రివృషభాద్రివృషాద్రిముఖ్యామ్ ।Narayanadri Vrishabhadri Vrishadri Mukhyam
ఆఖ్యాం త్వదీయవసతేరనిశం వదంతిAkhyam Tvadiya Vasater Anisham Vadanti
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
నీవు నివసించే కొండకు గల శేషశైలం, గరుడాచలం, వేంకటాద్రి, నారాయణాద్రి, వృషభాద్రి, వృషాద్రి మొదలైన పవిత్ర నామాలను భక్తులు ఎడతెగకుండా పలుకుతూనే ఉంటారు. శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- శ్రీశేషశైలశేషశైలం
- గరుడాచలగరుడాచలం
- వేంకటాద్రివేంకటాద్రి
- నారాయణాద్రినారాయణాద్రి
- వృషభాద్రివృషభాద్రి
- వృషాద్రిముఖ్యామ్వృషాద్రి మొదలైన
- ఆఖ్యాంపేర్లను
- త్వదీయవసతేఃనీ నివాసానికి గల
- అనిశం వదంతిఎడతెగక పలుకుతారు
ఇవి తిరుమల ఏడుకొండల సంప్రదాయ నామాల్లో ఆరు; ఏడవదైన అంజనాద్రి పేరు ఈ శ్లోకంలో లేదు.
సేవాపరాః శివసురేశకృశానుధర్మ-Sevaparah Shiva Suresha Krishanu Dharma
రక్షోఽంబునాథపవమానధనాధినాథాః ।Rakshombunatha Pavamana Dhanadhinathah
బద్ధాంజలిప్రవిలసన్నిజశీర్షదేశాఃBaddhanjali Pravilasan Nija Shirsha Deshah
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
నీ సేవ కోసం ఎదురుచూస్తూ అష్టదిక్పాలకులు (ఈశానుడు, ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, నిరృతి, వరుణుడు, వాయువు, కుబేరుడు) తలలపై చేతులు జోడించి నిలిచి ఉన్నారు. శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- సేవాపరాఃసేవకు సిద్ధంగా ఉన్నవారు
- శివశివుడు (ఈశానుడు)
- సురేశదేవేంద్రుడు
- కృశానుఅగ్ని
- ధర్మయముడు (ధర్మరాజు)
- రక్షఃనిరృతి
- అంబునాథవరుణుడు
- పవమానవాయువు
- ధనాధినాథాఃకుబేరుడు
- బద్ధాంజలిజోడించిన చేతులు
- ప్రవిలసన్నిజశీర్షదేశాఃతలలపై ప్రకాశిస్తుండగా
ధాటీషు తే విహగరాజమృగాధిరాజ-Dhatishu Te Vihagaraja Mrigadhiraja
నాగాధిరాజగజరాజహయాధిరాజాః ।Nagadhiraja Gajaraja Hayadhirajah
స్వస్వాధికారమహిమాధికమర్థయంతేSvasvadhikara Mahimadhikam Arthayante
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
నీ ఊరేగింపుల్లో నిన్ను మోసే వాహనాలైన పక్షిరాజు గరుత్మంతుడు, మృగరాజు సింహం, నాగరాజు ఆదిశేషుడు, గజరాజు, అశ్వరాజు, అందరూ తమ తమ సేవాభాగ్యం మరింత పెరగాలని వేడుకుంటున్నారు. శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- ధాటీషు తేనీ ఊరేగింపులలో
- విహగరాజపక్షిరాజు గరుత్మంతుడు
- మృగాధిరాజమృగరాజు సింహం
- నాగాధిరాజనాగరాజు ఆదిశేషుడు
- గజరాజగజరాజు
- హయాధిరాజాఃఅశ్వరాజు
- స్వస్వాధికారమహిమాధికమ్తమ తమ సేవాధికార మహిమ మరింతగా
- అర్థయంతేవేడుకుంటున్నారు
తిరుమల బ్రహ్మోత్సవాల్లో స్వామి ఊరేగే వాహనాలు ఇవే.
సూర్యేందుభౌమబుధవాక్పతికావ్యసౌరి-Suryendu Bhauma Budha Vakpati Kavya Sauri
స్వర్భానుకేతుదివిషత్పరిషత్ప్రధానాః ।Svarbhanu Ketu Divishat Parishat Pradhanah
త్వద్దాసదాసచరమావధిదాసదాసాఃTvaddasa Dasa Charamavadhi Dasa Dasah
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
దేవసభలో ప్రముఖులైన నవగ్రహాలు (సూర్యుడు, చంద్రుడు, కుజుడు, బుధుడు, గురుడు, శుక్రుడు, శని, రాహువు, కేతువు) నీ దాసానుదాసుల పరంపరలో చిట్టచివరి వారికి కూడా దాసులమని వినయంగా నిలిచి ఉన్నారు. శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- సూర్యసూర్యుడు
- ఇందుచంద్రుడు
- భౌమకుజుడు
- బుధబుధుడు
- వాక్పతిగురుడు
- కావ్యశుక్రుడు
- సౌరిశని
- స్వర్భానురాహువు
- కేతుకేతువు
- దివిషత్పరిషత్ప్రధానాఃదేవసభలో ప్రముఖులు
- త్వద్దాసదాసచరమావధిదాసదాసాఃనీ దాసదాసుల పరంపరలో చిట్టచివరి వారికీ దాసులు
త్వత్పాదధూలిభరితస్ఫురితోత్తమాంగాఃTvat Pada Dhuli Bharita Sphuritottamangah
స్వర్గాపవర్గనిరపేక్షనిజాంతరంగాః ।Svargapavarga Nirapeksha Nijantarangah
కల్పాగమాకలనయాకులతాం లభంతేKalpagamakalanayakulatam Labhante
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
నీ పాదధూళితో శిరస్సులు వెలిగిపోతున్న భక్తులు, స్వర్గాన్నీ మోక్షాన్నీ కూడా కోరని మనసుతో, ఒక్కటే ఆలోచనతో కలవరపడుతున్నారు: కల్పాంతం వచ్చి ఈ సేవాభాగ్యం దూరమవుతుందేమో అని. శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- త్వత్పాదధూలిభరితనీ పాదధూళితో నిండిన
- స్ఫురితోత్తమాంగాఃప్రకాశించే శిరస్సులు గలవారు
- స్వర్గాపవర్గనిరపేక్షస్వర్గాన్నీ మోక్షాన్నీ కూడా కోరని
- నిజాంతరంగాఃఅంతరంగం గలవారు
- కల్పాగమకల్పాంతం రావడం
- ఆకలనయాతలచుకుని
- ఆకులతాం లభంతేకలవరపడుతున్నారు
త్వద్గోపురాగ్రశిఖరాణి నిరీక్షమాణాఃTvad Gopuragra Shikharani Nirikshamanah
స్వర్గాపవర్గపదవీం పరమాం శ్రయంతః ।Svargapavarga Padavim Paramam Shrayantah
మర్త్యా మనుష్యభువనే మతిమాశ్రయంతేMartya Manushya Bhuvane Matim Ashrayante
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
నీ గోపుర శిఖరాలను చూసినంత మాత్రాన్నే మనుషులు స్వర్గమోక్షాల పరమపదాన్ని పొందినట్లు భావించి, నీ సన్నిధిలోనే ఉండాలని ఈ మానవ లోకంపైనే మనసు నిలుపుకుంటారు. శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- త్వద్గోపురాగ్రశిఖరాణినీ గోపుర శిఖరాలను
- నిరీక్షమాణాఃచూస్తూ
- స్వర్గాపవర్గపదవీంస్వర్గ మోక్షాల పదవిని
- పరమాం శ్రయంతఃఅత్యున్నతంగా పొందుతూ
- మర్త్యాఃమానవులు
- మనుష్యభువనేఈ మానవ లోకంలోనే
- మతిమ్ ఆశ్రయంతేమనసు నిలుపుతారు
శ్రీభూమినాయక దయాదిగుణామృతాబ్ధేSri Bhumi Nayaka Dayadi Gunamritabdhe
దేవాధిదేవ జగదేకశరణ్యమూర్తే ।Devadhideva Jagadeka Sharanya Murte
శ్రీమన్ననంతగరుడాదిభిరర్చితాంఘ్రేSriman Ananta Garudadibhir Architanghre
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
శ్రీదేవి భూదేవుల నాయకా, దయ మొదలైన సద్గుణాల అమృతసముద్రా! దేవాధిదేవా, జగత్తుకంతటికీ ఏకైక శరణ్యమూర్తీ! అనంతుడు, గరుడుడు మొదలైన నిత్యసూరులు పూజించే పాదాలు గల శ్రీమంతుడా! శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- శ్రీభూమినాయకశ్రీదేవి భూదేవుల నాయకా
- దయాదిగుణామృతాబ్ధేదయ మొదలైన గుణాల అమృతసముద్రా
- దేవాధిదేవదేవాధిదేవా
- జగదేకశరణ్యమూర్తేజగత్తుకు ఏకైక శరణ్యమూర్తీ
- శ్రీమన్శ్రీమంతుడా
- అనంతగరుడాదిభిఃఅనంతుడు, గరుడుడు మొదలైనవారిచే
- అర్చితాంఘ్రేపూజింపబడే పాదాలు గలవాడా
శ్రీపద్మనాభ పురుషోత్తమ వాసుదేవSri Padmanabha Purushottama Vasudeva
వైకుంఠ మాధవ జనార్దన చక్రపాణే ।Vaikuntha Madhava Janardana Chakrapane
శ్రీవత్సచిహ్న శరణాగతపారిజాతSrivatsa Chihna Sharanagata Parijata
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
ఓ పద్మనాభా, పురుషోత్తమా, వాసుదేవా! వైకుంఠా, మాధవా, జనార్దనా, చక్రపాణీ! శ్రీవత్స చిహ్నధారీ, శరణన్నవారికి కోరినది ఇచ్చే కల్పవృక్షమా! శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- శ్రీపద్మనాభఓ పద్మనాభా
- పురుషోత్తమపురుషోత్తమా
- వాసుదేవవాసుదేవా
- వైకుంఠవైకుంఠా
- మాధవమాధవా
- జనార్దనజనార్దనా
- చక్రపాణేచక్రపాణీ
- శ్రీవత్సచిహ్నశ్రీవత్స చిహ్నం గలవాడా
- శరణాగతపారిజాతశరణాగతులకు కల్పవృక్షమా
కందర్పదర్పహరసుందరదివ్యమూర్తేKandarpa Darpa Hara Sundara Divya Murte
కాంతాకుచాంబురుహకుడ్మలలోలదృష్టే ।Kanta Kuchamburuha Kudmala Lola Drishte
కల్యాణనిర్మలగుణాకరదివ్యకీర్తేKalyana Nirmala Gunakara Divya Kirte
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
మన్మథుని సౌందర్య గర్వాన్ని కూడా హరించే సుందర దివ్యమూర్తీ! ప్రియసతి లక్ష్మీదేవిపై ప్రేమగా చూపు నిలిపినవాడా! కల్యాణమైన నిర్మల గుణాలకు గని, దివ్యకీర్తి గలవాడా! శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- కందర్పదర్పహరమన్మథుని గర్వాన్ని హరించే
- సుందరదివ్యమూర్తేసుందర దివ్యమూర్తీ
- కాంతాకుచాంబురుహకుడ్మలప్రియసతి లక్ష్మి కమలమొగ్గల వంటి వక్షం
- లోలదృష్టేప్రేమగా నిలిచిన చూపు గలవాడా
- కల్యాణనిర్మలగుణాకరకల్యాణ నిర్మల గుణాల గని
- దివ్యకీర్తేదివ్యకీర్తీ
సంస్కృత శ్లోకంలో లక్ష్మీదేవి సౌందర్యాన్ని ఒక సంప్రదాయ ఉపమతో వర్ణించారు; మేము అర్థంలో ఆ భావాన్ని సరళమైన మాటల్లో ఇచ్చాము.
మీనాకృతే కమఠకోలనృసింహవర్ణిన్Minakrite Kamatha Kola Nrisimha Varnin
స్వామిన్ పరశ్వథతపోధన రామచంద్ర ।Svamin Parashvatha Tapodhana Ramachandra
శేషాంశరామ యదునందన కల్కిరూపSheshamsha Rama Yadunandana Kalki Rupa
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నృసింహ, వామన రూపాలు ధరించిన స్వామీ! గొడ్డలి ధరించిన తపోధనుడు పరశురామా, శ్రీరామచంద్రా! శేషాంశ సంభూతుడైన బలరామా, యదునందనా శ్రీకృష్ణా, కల్కిరూపా! శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- మీనాకృతేమత్స్యరూపా
- కమఠకూర్మం
- కోలవరాహం
- నృసింహనృసింహుడు
- వర్ణిన్వటువు వామనుడు
- స్వామిన్ఓ స్వామీ
- పరశ్వథతపోధనగొడ్డలి ధరించిన తపస్వి పరశురాముడు
- రామచంద్రశ్రీరామచంద్రుడు
- శేషాంశరామశేషాంశ బలరాముడు
- యదునందనయదునందనుడు శ్రీకృష్ణుడు
- కల్కిరూపకల్కిరూపా
ఒకే శ్లోకంలో శ్రీహరి దశావతారాలు.
ఏలాలవంగఘనసారసుగంధితీర్థంEla Lavanga Ghanasara Sugandhi Tirtham
దివ్యం వియత్సరితి హేమఘటేషు పూర్ణమ్ ।Divyam Viyat Sariti Hema Ghateshu Purnam
ధృత్వాఽద్య వైదికశిఖామణయః ప్రహృష్టాఃDhritvadya Vaidika Shikhamanayah Prahrishtah
తిష్ఠంతి వేంకటపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Tishthanti Venkatapate Tava Suprabhatam
యాలకులు, లవంగాలు, పచ్చకర్పూరం కలిపిన సుగంధభరితమైన ఆకాశగంగ దివ్యతీర్థాన్ని బంగారు కలశాల్లో నింపుకుని, వైదిక శిఖామణులు ఆనందంగా నీ అభిషేకం కోసం నిలిచి ఉన్నారు. ఓ వేంకటపతీ, నీకు శుభోదయం.
- ఏలాలవంగఘనసారయాలకులు, లవంగాలు, పచ్చకర్పూరం
- సుగంధితీర్థంసుగంధ తీర్థం
- దివ్యందివ్యమైన
- వియత్సరితిఆకాశగంగ నుంచి
- హేమఘటేషు పూర్ణమ్బంగారు కలశాల్లో నింపిన
- ధృత్వాపట్టుకుని
- అద్యఇప్పుడు
- వైదికశిఖామణయఃవైదిక శిఖామణులు
- ప్రహృష్టాఃసంతోషంతో
- తిష్ఠంతినిలిచి ఉన్నారు
- వేంకటపతేవేంకటపతీ
భాస్వానుదేతి వికచాని సరోరుహాణిBhasvan Udeti Vikachani Saroruhani
సంపూరయంతి నినదైః కకుభో విహంగాః ।Sampurayanti Ninadaih Kakubho Vihangah
శ్రీవైష్ణవాస్సతతమర్థితమంగలాస్తేSri Vaishnavas Satatam Arthita Mangalaste
ధామాశ్రయంతి తవ వేంకట సుప్రభాతమ్ ॥Dhamashrayanti Tava Venkata Suprabhatam
తేజోమయుడైన సూర్యుడు ఉదయిస్తున్నాడు, కమలాలు విరిశాయి, పక్షులు కిలకిలారావాలతో దిక్కులను నింపుతున్నాయి. ఎల్లప్పుడూ నీ మంగళాన్నే కోరుకునే శ్రీవైష్ణవులు నీ సన్నిధికి చేరుకున్నారు. ఓ వేంకటేశా, నీకు శుభోదయం.
- భాస్వాన్ ఉదేతిసూర్యుడు ఉదయిస్తున్నాడు
- వికచాని సరోరుహాణికమలాలు విరిశాయి
- సంపూరయంతినింపుతున్నాయి
- నినదైఃకిలకిలారావాలతో
- కకుభఃదిక్కులను
- విహంగాఃపక్షులు
- శ్రీవైష్ణవాఃశ్రీవైష్ణవులు
- సతతమ్ అర్థితమంగలాఃఎల్లప్పుడూ నీ మంగళం కోరుతూ
- ధామ ఆశ్రయంతినీ సన్నిధికి చేరారు
- వేంకటఓ వేంకటేశా
బ్రహ్మాదయస్సురవరాస్సమహర్షయస్తేBrahmadayas Suravaras Samaharshayaste
సంతస్సనందనముఖాస్త్వథ యోగివర్యాః ।Santas Sanandana Mukhas Tvatha Yogivaryah
ధామాంతికే తవ హి మంగలవస్తుహస్తాఃDhamantike Tava Hi Mangala Vastu Hastah
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
బ్రహ్మాది దేవశ్రేష్ఠులు మహర్షులతో కలిసి, సనందనాది సజ్జనులు, యోగిశ్రేష్ఠులు, అందరూ చేతుల్లో మంగళద్రవ్యాలు పట్టుకుని నీ సన్నిధి దగ్గరే నిలిచి ఉన్నారు. శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- బ్రహ్మాదయః సురవరాఃబ్రహ్మాది దేవశ్రేష్ఠులు
- సమహర్షయఃమహర్షులతో కలిసి
- తేవారు
- సంతఃసజ్జనులు
- సనందనముఖాఃసనందనాదులు
- తు అథ యోగివర్యాఃయోగిశ్రేష్ఠులు
- ధామాంతికేనీ సన్నిధి దగ్గర
- మంగలవస్తుహస్తాఃచేతుల్లో మంగళద్రవ్యాలతో
లక్ష్మీనివాస నిరవద్యగుణైకసింధోLakshmi Nivasa Niravadya Gunaika Sindho
సంసారసాగరసముత్తరణైకసేతో ।Samsara Sagara Samuttaranaika Seto
వేదాంతవేద్యనిజవైభవ భక్తభోగ్యVedanta Vedya Nija Vaibhava Bhakta Bhogya
శ్రీవేంకటాచలపతే తవ సుప్రభాతమ్ ॥Sri Venkatachalapate Tava Suprabhatam
లక్ష్మీనివాసా, నిర్దోషమైన సద్గుణాలకు ఏకైక సముద్రమా! సంసార సాగరాన్ని దాటించే ఏకైక వారధీ! వేదాంతాలు చాటే వైభవం గలవాడా, భక్తులు ఆస్వాదించే మాధుర్యమా! శ్రీ వేంకటాచలపతీ, నీకు శుభోదయం.
- లక్ష్మీనివాసలక్ష్మీనివాసా
- నిరవద్యగుణైకసింధోనిర్దోష గుణాలకు ఏకైక సముద్రమా
- సంసారసాగరసముత్తరణైకసేతోసంసార సాగరం దాటించే ఏకైక వారధీ
- వేదాంతవేద్యనిజవైభవవేదాంతాల ద్వారా తెలియదగిన వైభవం గలవాడా
- భక్తభోగ్యభక్తులకు ఆస్వాదయోగ్యుడా
ఇత్థం వృషాచలపతేరిహ సుప్రభాతంIttham Vrishachalapater Iha Suprabhatam
యే మానవాః ప్రతిదినం పఠితుం ప్రవృత్తాః ।Ye Manavah Pratidinam Pathitum Pravrittah
తేషాం ప్రభాతసమయే స్మృతిరంగభాజాంTesham Prabhata Samaye Smritir Angabhajam
ప్రజ్ఞాం పరార్థసులభాం పరమాం ప్రసూతే ॥Prajnam Parartha Sulabham Paramam Prasute
వృషాచలపతి అయిన స్వామి ఈ సుప్రభాతాన్ని ప్రతిరోజూ పఠించడానికి పూనుకునేవారికి, తెల్లవారుజామున చేసే ఈ స్మరణ పరమార్థాన్ని సులభం చేసే ఉత్తమ ప్రజ్ఞను ప్రసాదిస్తుందని సంప్రదాయం చెబుతుంది.
- ఇత్థంఈ విధంగా
- వృషాచలపతేఃవృషాచలపతి యొక్క
- ఇహ సుప్రభాతంఈ సుప్రభాతాన్ని
- యే మానవాఃఏ మానవులు
- ప్రతిదినంప్రతిరోజూ
- పఠితుం ప్రవృత్తాఃపఠించడానికి పూనుకుంటారో
- తేషాంవారికి
- ప్రభాతసమయేతెల్లవారుజామున
- స్మృతిఃఈ స్మరణ
- అంగభాజాందేహధారులకు
- ప్రజ్ఞాంప్రజ్ఞను
- పరార్థసులభాంపరమార్థాన్ని సులభం చేసే
- పరమాం ప్రసూతేఉత్తమమైనదాన్ని ప్రసాదిస్తుంది
ఈ చివరి శ్లోకం ఫలశ్రుతి. ఇది సుప్రభాత పారాయణ ఫలాన్ని చెబుతుంది.
సంపూర్ణం
శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం పారాయణం పూర్తయింది.
దీన్ని వారపు నియమంగా చేసుకోండి
మీ ఫోన్ క్యాలెండర్లో వారానికోసారి గుర్తుచేసే ఈవెంట్ చేరుతుంది. సైన్-అప్ లేదు, ఏ సమాచారమూ బయటకు వెళ్ళదు.
iPhone లేదా iPadలో: Share నొక్కి, “Add to Home Screen” ఎంచుకోండి.
ప్రశ్నలు
సుప్రభాతం ఏ సమయంలో పఠించాలి లేదా వినాలి?
తెల్లవారుజామున, వీలైతే బ్రాహ్మీ ముహూర్తంలో, అంటే సూర్యోదయానికి సుమారు గంటన్నర ముందు. తిరుమలలో స్వామిని మేల్కొలపడానికి తెల్లవారకముందే దీన్ని పఠిస్తారు. ఇంట్లో చాలా కుటుంబాలు స్నానం చేసి, రోజు మొదలయ్యే ముందు దీన్ని వింటారు. కాస్త ఆలస్యంగా లేచినా ఉదయం భక్తితో పఠించడం మంచిదే.
శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం ఎవరు రచించారు?
ప్రతివాది భయంకరం అణ్ణంగరాచార్యులు (ప్రేమగా అణ్ణన్). వీరు 15వ శతాబ్దపు శ్రీవైష్ణవ పండితులు, మణవాళ మామునుల శిష్యులు. మొదటి శ్లోకం మాత్రం అంతకంటే పాతది. వాల్మీకి రామాయణంలో విశ్వామిత్రుడు "కౌసల్యా సుప్రజా రామ" అంటూ బాలరాముడిని మేల్కొలిపే శ్లోకం అది.
వేంకటేశ్వర సుప్రభాతంలో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?
29 శ్లోకాలు, చివరిది ఫలశ్రుతి. ఈ పుటలో ఉన్నది ఈ భాగమే; పఠించడానికి సుమారు 10–12 నిమిషాలు పడుతుంది. పూర్తి ప్రాతఃపారాయణంలో అదే కవి రచించిన మరో మూడు స్తోత్రాలు వస్తాయి: వేంకటేశ స్తోత్రం (11), ప్రపత్తి (16), మంగళాశాసనం (14). సాధారణ ప్రతిలో మొత్తం సుమారు 70 శ్లోకాలు. ఆ మూడు స్తోత్రాలు ఇంకా ఈ పుటలో లేవు.
ప్రతిరోజూ సుప్రభాతం వింటే కలిగే ఫలితం ఏమిటి?
తెల్లవారుజామున ఈ స్తోత్రంతో స్వామిని స్మరిస్తే మనసు ప్రశాంతంగా, నిర్మలంగా ఉంటుందని సంప్రదాయం చెబుతుంది; చివరి శ్లోకం ఉత్తమ ప్రజ్ఞ గురించి చెబుతుంది. ఇంట్లో రోజు ప్రశాంతంగా, శుభంగా మొదలవుతుందని చాలా కుటుంబాలు భావిస్తాయి. ఇవి భక్తుల విశ్వాసాలు, హామీలు కావు.
తిరుమలలో ఏడాది పొడవునా సుప్రభాతం పఠిస్తారా?
దాదాపుగా అవును. ధనుర్మాసంలో (సుమారు డిసెంబర్ మధ్య నుంచి జనవరి మధ్య వరకు) తిరుమలలో సుప్రభాతానికి బదులు ఆండాళ్ తిరుప్పావై పఠిస్తారు. చాలా కుటుంబాలు ఇంట్లో కూడా అలాగే చేసి, ఆ నెల ముగిశాక మళ్లీ సుప్రభాతం మొదలుపెడతాయి.
మూలం, సమీక్ష
మూలం: Sri Venkatesa Suprabhatam (Suprabhatam section, 29 shlokas) as recited in the Tirumala Suprabhata Seva; text collated from sanskritdocuments.org (venkatsp), stotranidhi.com (Devanagari edition), sa.wikisource.org (श्रीवेङ्कटेशसुप्रभातम्) and shlokam.org
Opening verse from Valmiki Ramayana, Bala Kanda 23.2. Where editions differ we follow the majority reading: 9 तन्त्रीप्रकर्ष (not प्रहर्ष) and करचाररम्यं (not करचारु); 14 हरविरिञ्चि (some print विरिञ्च); 17 महिमाधिकम् (some print महिमादिकम्); 24 परश्वथ (sanskritdocuments has परश्वध); 25 सुगन्धि (stotranidhi has सुगन्ध); 27 मुखास्त्वथ (variant मुखास्तव). The double avagraha (ऽऽ) some editions print in 14 and 19 is omitted, which is standard orthography and does not change the sound. Meanings are Nitya's own.
మూల పాఠాన్ని ఇక్కడ పేర్కొన్న మూలాలతో పంక్తి పంక్తిగా సరిచూశాం. అర్థాలు AI సహాయంతో రాసిన మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు.
ఈ అర్థాలు మేము రాసుకున్న మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు. తప్పు కనిపిస్తే దయచేసి మాకు చెప్పండి.